پرورش موفقیت آمیز شترمرغ در مقیاس بزرگ به اجرای روشهای علمی و اثبات شده در مدیریت، پرورش، تغذیه، حفظ سلامتی و مهمتر از همه مدیریت جوجه ریزی و جوجه کشی بستگی دارد. برای اینکه تولید به صرفه باشد، احتمالاً حداکثر میزان قابل علوفه با کیفیت باید در جیره شترمرغ ها استفاده شود.

شروع پرورش شترمرغ

تجارت شترمرغ را می توان به یکی از روش های زیر راه اندازی کرد:

  • خرید تخم شترمرغ و جوجه کشی

این کار در ابتدا به حداقل سرمایه نیاز دارد، به شرطی که تخم شترمرغ را با هزینه مناسب بدست آورید.

  • خرید جوجه شترمرغ تعیین جنسیت شده (۸ هفته یا بیشتر)

این کار مشکلات مربوط به جوجه کشی و اوایل دوره پرورش را کاهش می دهد اما البته گران تر از خرید تخم شترمرغ خواهد بود.

  • خرید شترمرغ های جوان (پرندگان یکساله)

این کار این فرصت را برای انتخاب پرندگان با کیفیت در طی یک سال بلوغ جنسی فراهم می کند.

  • خرید شترمرغ های مولد

این مسیر گران قیمت است اما تولید کننده را قادر می سازد بلافاصله تولید را آغاز کند. تولیدکنندگان برای جلوگیری از مشکلات احتمالی همخونی، باید هنگام خرید در مورد تولید مثل برنامه ریزی کنند. شترمرغ های مولد را از تولید کنندگان معتبر و تضمین شده خریداری نمایید. روش های پرورش شترمرغ متغیر است و هیچ دو مزرعه پرورش شترمرغ به طور یکسان نیستند. به همین دلیل پیش بینی هزینه های تولید دشوار است. هزینه ها و سودهای دقیق فقط از طریق هزینه های خوراک و ارزش بازار محصولات شترمرغ در منطقه بازار شما قابل پیش بینی است. نکته ای که باید در ارزیابی هزینه های راه اندازی یک مزرعه شترمرغ به خاطر بسپارید این است که این هزینه در طول زمان عملیات شامل استهلاک نیز می شود.

تغذیه شترمرغ ها

پیشنهادات تغذیه ای شترمرغ که توسط برخی از صاحب نظران توصیه می شود اغلب بر اساس اصول تغذیه ای صحیح نیست. مشکلات مرگ و میر مربوط به تغذیه در جوجه ها و شترمرغ های جوان شامل سوء تغذیه یا گرسنگی، انسداد روده و ناهنجاری های پا است. کاملاً ضروری است که شترمرغ ها همیشه آب آشامیدنی تمیز در دسترس داشته باشند. آنها باید مواد خوراکی ای دریافت کنند که سطح کافی پروتئین و اسیدهای آمینه ضروری را تأمین کرده و نیازهای ویتامین، مواد معدنی و انرژی را برآورده کنند. برنامه زیر کاربردی است و نتایج بسیار خوبی در پرورش جوجه شترمرغ به همراه داشته است. هنگامی که جوجه ها ۲۴ تا ۴۸ ساعته هستند باید آنها را با جیره غذایی استارتر با کیفیت خوب حاوی حداقل ۱۸ درصد پروتئین تغذیه کرد. این جیره ها برای تامین کلیه مواد مغذی لازم برای رشد و سلامتی مطلوب طی دو هفته اول زندگی فرموله شده اند. خوراک های تازه از جمله کاهو خرد شده، کلم پیچ و اسفناج دارای انرژی و پروتئین کمی هستند و مورد نیاز جوجه شترمرغ نیستند. برخی از سبزیجات مانند اسفناج حاوی اسید اگزالیک هستند که می توانند جذب و استفاده از کلسیم را مهار کرده و باعث ناهنجاری های پا شوند. جیره های حاوی فیبر بالا می توانند انسداد روده را در جوجه های جوان ایجاد کرده و منجر به تلفات شوند. هرگز به هیچ وجه خوراک هایی که کپک زده، حاوی خاک یا مشکوک باشد را تغذیه نکنید زیرا می تواند باعث مشکلات گوارشی یا مسمومیت جوجه شترمرغ شود. استخوان خام (که غالباً برای مواد معدنی تغذیه می شود) به راحتی باعث مشکلات سلامتی می شود و هرگز نباید توسط شترمرغ تغذیه شود.
جوجه ها باید در طول ۳ هفته اول به طور مداوم نور دریافت کنند و به خوراک آغازین دسترسی داشته باشند. بعد از آن می توان در دو نوبت روزانه نیم تا یک ساعته، خوراک را در اختیار جوجه شترمرغ ها قرار داد. هنگامی که تغذیه دوبار در روز خوراک آغازین انجام می شود، می توان پلت های کوچک یونجه با کیفیت را در اختیار آنها قرار داد. در این زمان ممکن است به جوجه ها صدف یا شن داده شود. استفاده از جیره غذایی با پروتئین زیاد همراه با یونجه اطمینان حاصل خواهد کرد که جوجه ها مقدار کافی مواد مغذی ضروری دریافت می کنند در حالی که افزایش وزن بیش از حد را که ممکن است به مشکلات ضعف پا کمک کند به حداقل می رساند. همچنین با استفاده از
مکمل های غذایی شترمرغ که حاوی ویتامین ها و مواد معدنی مورد نیاز جوجه شترمرغ می باشند می توان به رشد بهتر جوجه ها، کاهش تلفات و کاهش مشکلات اسکلتی آنها کمک نمود. روشنایی شب بعد از رسیدن به سن ۳ هفتگی جوجه ها مورد نیاز نیست. آبخوری ها باید هر روز شستشو داده شوند و هر ۳ روز با ضد عفونی کننده ملایم تمیز شوند. ویتامین های محلول در آب و الکترولیت های طیور باید (در حد توصیه شده) به آب آشامیدنی برای ۱ تا ۳ هفته اول اضافه شود. ویتامین های محلول در چربی شامل A ، D3 ، E با نشاسته یا امولسیفایر پروتئینی ترکیب می شوند تا باعث پراکندگی و در دسترس بودن آنها درون آب شوند. با این کار مصرف کافی ویتامین ها به ویژه A و D3 تضمین می شود. سایر مواد افزودنی مورد نیاز نیست.
امتناع از خوردن و آشامیدن یک مشکل رایج در مورد جوجه های شترمرغ جوان است. این مشکل را می توان با قرار دادن چندین جوجه مسن (۱ تا ۳ هفته) که در حال حاضر با جوجه های کوچکتر خوراک می خورند، برطرف کرد. اگر جوجه های مسن موجود نباشند، می توان جوجه های مرغ خانگی را کنار جوجه های شترمرغ یکروره قرار داد تا به آنها مصرف دان و آب را یاد دهند. خوراک شترمرغ های مولد حاوی سطوح بالایی از کلسیم بوده و نباید به شترمرغ های جوان داده شود. در جدول زیر سطوح پیشنهادی مواد مغذی برای شترمرغ آورده شده است.
جدول ۱

شترمرغ های مسن تر و بالغ را می توان در زمین های مرتع با زهکشی خوب نگه داشت یا می توان آنها را در شرایط خشک نگهداری کرد. علوفه های تازه مانند یونجه، گندم، چاودار، ماش و جو دو سر برای شترمرغ های جوان و بالغ مطلوب است و هزینه های تولید را به میزان قابل توجهی کاهش می دهد. بعضی از علوفه ها ممکن است بسیار خشن یا پر فیبر یا حاوی پروتئین و انرژی بسیار کمی برای تأمین سطح مواد مغذی مورد نیاز برای عملکرد رشد مطلوب باشند. نباید اجازه داد شترمرغ ها بیش از حد چاق شوند. اضافه وزن بدن به صورت چربی برای تولید تخم توسط شترمرغ های مولد و کیفیت گوشت پرندگانی که قرار است ذبح شوند مضر است. پرندگان مولد باید مکمل های روزانه با کیفیت خوب و جیره شترمرغ مولد را دریافت کنند تا تولید تخم، باروری و قابلیت جوجه درآوری مطلوب را تضمین کنند. شترمرغ های مولد باید در طول دوره تولید به پوسته صدف یا کربنات کلسیم دسترسی داشته باشند. استفاده از مکمل ویژه شترمرغ مولد می تواند جوجه درآوری را بطور چشمگیری افزایش دهد.

مدیریت گله شترمرغ مولد

شترمرغ های با تغذیه مناسب تقریباً از ۲ سالگی تخمگذاری می کنند و عمر مفید آنها بیش از ۳۰ سال گزارش شده است. تولید تخم شترمرغ متغیر است اما می تواند بیش از ۷۰ تخم در سال باشد. تولید در اوایل بهار آغاز می شود و تا پاییز ادامه دارد. شترمرغ های سالم ممکن است در بیشتر سال تخمگذاری کنند بخصوص اگر در یک برنامه روشنایی مناسب قرار بگیرند. عملکرد تولید مثل شترمرغ ها بر اساس طول مدت روشنایی روزانه تنظیم می شود. در برنامه های روشنایی به طور کلی از ترکیبی از نور طبیعی روز و نور مصنوعی برای تحریک و حفظ تولید و باروری تخم مرغ در پرندگان تولید کننده استفاده می شود. جهت مطالعه نحوه جوجه کشی می توانید به مقاله مدیریت جوجه کشی در شترمرغ مراجعه فرمایید.
شترمرغ های نر و ماده باید از ۱ سالگی تا بلوغ جنسی جداگانه پرورش یابد. همچنین شترمرغ های نر و ماده بالغ باید بعد از فصل جفتگیری از هم جدا شوند. این امر باعث می شود كه پرندگان بتوانند بیشتر استراحت كرده و هنگامی كه برای فصل تولید مثل در كنار هم قرار می گیرند با سرعت بیشتری تولید تخم را آغاز می كنند. تخمها معمولاً در اوایل فصل تولید مثل نابارور هستند. این امر معمولاً ناشی از ناباروری در شترمرغ های نر است. شترمرغ های نر باید ۳ تا ۴ هفته قبل از اینکه در کنار ماده ها قرار بگیرند، ۱۶ ساعت در روز نور دریافت کنند. شترمرغ های مولد نر و ماده پس از کنار هم قرار گرفتن باید ۱۶ ساعت در روز در کل فصل تولید مثل نور دریافت کنند. بعد از غروب آفتاب، شدت نور مصنوعی ۲ تا ۵ فوت کندل در ارتفاع سر باید برای تحریک و حفظ تولید تخم شترمرغ کافی باشد. دو فوت کندل در واقع نور بسیار کمی است. در این شدت نور به سختی قادر به خواندن یک روزنامه یا کتاب خواهید بود. طول روز هرگز نباید کوتاه شود و شدت نور هرگز در طول چرخه تخمگذاری نباید کاهش یابد. سه یا چهار روز کاهش نور یا طول روز کوتاهتر ممکن است باعث شود که کل گله تولید تخم را تقریباً متوقف کند.
پن تولید مثل برای هر شترمرغ نر و دو تا چهار ماده او باید اندازه ای از ۱ تا ۳ جریب داشته باشد و از نظر زهکشی مناسب باشد. مدیریت پرندگان در محفظه های بزرگتر دشوارتر است. یافتن و جمع آوری تخمها نیز دشوارتر خواهد بود. در حالت ایده آل، برای جلوگیری از درگیری بین نرها، باید بین پن ها یک خط به عرض حدود ۲ تا ۳ متر وجود داشته باشد. چند درخت یا درختچه در محوطه باعث ایجاد حریم خصوصی می شود و به جفت گیری کمک می کند.
تخمها به طور معمول در چاله های کم عمق گذاشته می شوند. تخم های شترمرغ باید دو بار در روز جمع آوری شوند. نرهایی که از نظر تولید مثل فعال هستند می توانند بسیار تهاجمی باشند و هنگام ورود به مناطق تولید مثل آنها باید احتیاط کرد. هنگام جمع آوری تخمها، نرهای پرخاشگر را می توان در یک پن یا محوطه نگهدارنده تغذیه و نگهداری کرد. به خاطر داشته باشید که یک شترمرغ نر بالغ ممکن است ۲/۵ متر قد داشته باشد و وزن آن بیش از ۱۶۰ کیلوگرم باشد. همچنین شترمرغ دارای سرعت دوندگی بسیار بالایی است.